ΕΜΕΠΟΛ - Εταιρεια Μεσογειακού Πολιτισμού - Mediterranean Culture Society

admin

Στη Σπάρτη Πισιδίας εορτασμός  των Εισοδίων της Θεοτόκου

 21 Νοεμβρίου 2014 

      Ύστερα από 90 και πλέον χρόνια, στην παλαιά συνοικία των Ελλήνων στην Σπάρτη Πισιδίας ετελέσθη ο Όρθρος των Εισοδίων της Θεοτόκου και Θεία Λειτουργία, στον Ιερό Ναό των Εισοδίων, πρωτοστατοῦντος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Πισιδίας, π. Σωτηρίου,  με την συμμετοχή ιερέων από την Ελλάδα, την Ρωσία και την Αμερική. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας ετελέσθη επιμνημόσυνος δέησις για τις ψυχές των «παντοιοτρόπως τελειωθέντων» προγόνων μας, οι οποίοι αναπαύονται, στα μαρτυρικά χώματα της Σπάρτης καθώς  και εκείνων που  εδιώχθησαν από εκεί βιαίως με την μικρασιατική καταστροφή.

Το εκκλησίασμα αποτελούσε ομάδα Πιστών  από την Ελλάδα και την Αυστραλία, εκ των οποίων οι περισσότεροι έχουν καταγωγή από την Σπάρτη Πισιδίας και είναι μέλη της «Ένωσης Σπάρτης Νέας Ιωνίας», Αττικής.

        Η συγκίνηση ήταν εμφανής και διάχυτη κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας και κατά την επιμνημόσυνη δέηση. Οι ψυχές όλων ήταν στραμμένες με ευγνωμοσύνη προς τον Κύριο της Ιστορίας, ο οποίος με θαυμαστό τρόπο επέτρεψε την επαναλειτουργία του Ναού ύστερα σχεδόν από έναν αιώνα, ανήμερα της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ανάμεικτα συναισθήματα, πόνου και ευχαριστίας, έκρυβαν τα δάκρυα των απογόνων των Ελλήνων της περιοχής, οι οποίοι αξιώθηκαν να λειτουργηθούν στην Εκκλησιά των παππούδων και πατέρων τους.

         Ο Σεβ.  Μητροπολίτης Πισιδίας π. Σωτήριος, στην ομιλία του ευχαρίστησε τον Νομάρχη και τον Δήμαρχο της Σπάρτης για την παραχώρηση αδείας για την λειτουργία του Ιερού Ναού των Εισοδίων. Ιδιαίτερες ευχαριστίες απεύθυνε προς την Κοινοτάρχη  της περιοχής, η οποία δραστηριοποιήθηκε άμεσα και συνέβαλε καθοριστικά στην παραχώρηση της αδείας.

          Μετά  τη Θεία Λειτουργία  η  Κοινοτάρχης  οδήγησε τον Σεβασμιώτατο και τους επισκέπτες στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Γενεθλίου της Θεοτόκου, στην άλλη παλαιά συνοικία των Ελλήνων. Ο επί χρόνια κλειστός Ναός άνοιξε χάρη στην ευγενική φροντίδα της δραστήριας Κοινοτάρχου,  για να τον επισκεφθούν οι εξ Ελλάδος προσκυνητές. Ετελέσθη και εδώ μέσα σε βαθειά συγκίνηση και ευγνωμοσύνη προς τον Κύριο, επιμνημόσυνος δέησις για τις ψυχές των «παντοιοτρόπως τελειωθέντων» προγόνων μας.

Ακολούθως ο  Μητροπολίτης  μαζί με ομάδα μελών της «Ένωσης Σπάρτης Νέας Ιωνίας» επισκέφθηκαν τον Νομάρχη της Ισπάρτα (όπως ονομάζεται σήμερα η Σπάρτη), αποδεχόμενοι ευχαρίστως την πρόσκλησή του. Ο Νομάρχης επιφύλαξε θερμή υποδοχή στον Σεβασμιώτατο και στην ελληνική αντιπροσωπεία. Μεταξύ άλλων τόνισε ότι επιθυμεί να αναπτυχθεί φιλία και συνεργασία με τους Σπαρταλήδες της Ελλάδος, των οποίων οι πρόγονοι έζησαν στην περιοχή για αιώνες. Ο Σεβασμιώτατος και η ελληνική αντιπροσωπεία από την πλευρά τους ευχαρίστησαν τον Νομάρχη για την άδεια λειτουργίας του Ναού και την πρόσκληση στην Νομαρχία, εξέφρασαν την συγκίνηση και την χαρά που τους πρόσφερε με αυτή την κίνηση και εξεδήλωσαν την επιθυμία να υπάρξει στο μέλλον αγαστή συνεργασία σε πολλούς πολιτιστικούς και κοινωνικούς τομείς με την Νομαρχία της Σπάρτης.

        Ο Νομάρχης προσέφερε και στα σαράντα   μέλη του γκροπ δώρα, με παραδοσιακά τοπικά προϊόντα από ροδόνερο, ενώ τα μέλη της «Ένωσης Σπάρτης» του προσέφεραν ως συμβολικό δώρο ένα επίχρυσο χειροποίητο στεφάνι ελιάς.

       Στην συνέχεια, επισκεφθήκαμε το Δημαρχείο της Ισπάρτα και  ο Δήμαρχος Σπάρτης παρέθεσε δεξίωση στον Σεβασμιώτατο και σε ολόκληρη την ελληνική αντιπροσωπεία εξ Ελλάδος και Αυστραλίας. Στο γεύμα παραβρέθηκαν εκ μέρους του Δημάρχου, ο Αντιδήμαρχος και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου.

Ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο για την απόφαση να εκδώσουν την άδεια για την λειτουργία του Ναού, ενώ η αντιπροσωπεία των εξ Ελλάδος Σπαρταλήδων εξέφρασε την χαρά και την συγκίνηση που χάρισε σε όλους η λειτουργία του Ναού των προγόνων τους και μάλιστα κατά την ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου. Αντηλλάγησαν δώρα και εκδηλώθηκε εκατέρωθεν η επιθυμία να προχωρήσουν οι τυπικές διαδικασίες, προκειμένου να επιτευχθεί Αδελφοποίηση μεταξύ των Δήμων Σπάρτης και Νέας Ιωνίας Αττικής, όπου διαμένουν οι περισσότεροι Σπαρταλήδες.

       Το απόγευμα, ο Σεβασμιώτατος μαζί με την ελληνική αντιπροσωπεία αποδεχόμενοι σχετικές προσκλήσεις επισκέφθηκαν αρχικά τον Σύλλογο Γυναικών Σπάρτης, του οποίου την έδρα αποτελεί ένα ωραιότατο ελληνικό σπίτι, πλήρως συντηρημένο, δείγμα της σπαρταλίδικης αρχιτεκτονικής του 18ου-19ου αιώνα. Προσφέρθηκαν τσάι και γλυκά, δώρα σε κάθε μέλος της ομάδας των Ελλήνων μέσα σε μία πολύ φιλική και συγκινητική ατμόσφαιρα.

Στην συνέχεια ακολούθησε επίσκεψη στο Σύλλογο Ανταλλαγέντων εξ Ελλάδος «Λωζάννη 1923». Τα μέλη του είναι απόγονοι μουσουλμάνων που διέμεναν μέχρι το 1923 στην Ελλάδα, κυρίως στην Θεσσαλονίκη, και ανταλλάγησαν αμοιβαία με τους ελληνικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας. Οι περισσότεροι από αυτούς εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Σπάρτης. Εκεί μία ευχάριστη έκπληξη περίμενε τους επισκέπτες εξ Ελλάδος και Αυστραλίας. Τα μέλη του Συλλόγου έχουν ιδρύσει μουσικό συγκρότημα με παραδοσιακά όργανα και χορωδία. Έτσι μετά από την θερμή υποδοχή που επιφύλαξαν στον Σεβασμιώτατο και στους επισκέπτες, είχαν ετοιμάσει για τους επισκέπτες ένα ωραίο πρόγραμμα με παραδοσιακά μικρασιάτικα τραγούδια στην τουρκική και στην ελληνική γλώσσα! Στο τέλος τραγούδησαν όλοι μαζί μέσα σε φορτισμένη συγκινησιακά ατμόσφαιρα, καθώς το αίσθημα του ξεριζωμού ήταν κοινό για όλους τους ανταλλαγέντες, είτε Έλληνες είτε Τούρκους.

 

  Αρχιερατικήθεία  Λειτουργία  στονΙ.Ν. Αγ. Γεωργίου  τουΒουνού, Αλάγιας 

        Την Κυριακή, 23 Νοεμβρίου ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πισιδίας π. Σωτήριος, ετέλεσε την Θεία Λειτουργία, μαζί με τους ιερείς εξ Ελλάδος, Ρωσίας και Αμερικής στον Ι. Ν. Αγ. Γεωργίου του Βουνού στην Αλλάγια. Το εκκλησίασμα αποτελείτο από έλληνες και ρωσόφωνους και η Θεία Λειτουργία ετελέσθη στην ελληνική και σλαβονική γλώσσα.

      Μέσα σε βαθειά ευχαριστιακή και κατανυκτική ατμόσφαιρα ο λειτουργός Ποιμενάρχης, αφού αναφέρθηκε στα θαύματα -παλαιά και πρόσφατα- της Παναγίας Πισιδιώτισσας,  ανακοίνωσε στο εκκλησίασμα  το εξαιρετικά ευχάριστο νέο, έργο θαυμαστό του Θεού! Ότι επίκειται η ανέγερση του Ι.Ν. Παναγίας Πισιδιώτισσας στην Αλάγια. Και προσκάλεσε όλους να προσέλθουν στην θεμελίωσή του.

 

                                    ΗΚατάθεσητουΘεμελίουΛίθου

         τουυπόανέγερσηΙ. Ν. ΠαναγίαςΠισιδιωτίσσης, Αλάγιας

Στις 3 το απόγευμα της ίδιας ημέρας, 10 χλμ. ανατολικότερα της Αλάγιας θα  τελεστεί Αγιασμός και θα τεθεί ο θεμέλιος λίθος στον υπό ανέγερση Ιερό Ναό της Παναγίας της Πισιδιωτίσσης. Το οικόπεδο παραχωρήθηκε από τον Δήμο της Αλάνυας στον νεοϊδρυθέντα "Σύλλογο Ορθοδόξου  Εκκλησίας Αλάνυας «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ", για τις πνευματικές ανάγκες των Ορθοδόξων της περιοχής. Το σημείο στο οποίο βρίσκεται το οικόπεδο είναι στο δρόμο προς την  ιστορική περιοχή με την ελληνική ονομασία «Laertes», που βρίσκεται στα όρια της πρώην βυζαντινής Επισκοπής Συέδρων, στη σημερινή συνοικία Μαχμουτλάρ.

Το απόγευμα όλοι μετέβησαν στην περιοχή, όπου ετελέσθη η ακολουθία του Αγιασμού και ετέθη ο θεμέλιος λίθος του Ι. Ν. της Παναγίας Πισιδιωτίσσης. Οι παρευρισκόμενοι Έλληνες και Ρωσόφωνοι συμμετείχαν στην θεμελίωση μέσα σε ατμόσφαιρα βαθειάς συγκίνησης και ευγνωμοσύνης προς τον Κύριο , ο Οποίος τους αξίωσε να χαρούν αυτό το ιστορικό γεγονός.

 

                      ΗΘαυματουργήεἰκόνατῆςΠαναγίαςτῆςΠισιδιωτίσσης

Ἡ θαυματουργὴ αὐτὴ εἰκόνα, ἐπειδὴ βρισκόταν στὴν Σωζόπολη τῆς Πισιδίας (σημερινὸ Οὐλούμπορλου = ὡραία πόλη) ὀνομάστηκε Παναγία Πισιδιώτισσα. Εἶναι μία ἀπὸ τὶς ἀρχαιότερες βυζαντινὲς εἰκόνες. Ἀναφέρονται θαύματά της ποὺ ἔγιναν μὲ τὶς προσευχὲς ἐνώπιόν της τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Ἁγίου Εὐτυχίου (552-582) καὶ τοῦ Ἁγίου Θεοδώρου τοῦ Συκεώτου (+613). Στὴν Ζ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ὡς ἐπιχείρημα γιὰ τὴν τιμὴ τῶν εἰκόνων, ἀναγνώστηκε κείμενο τοῦ Πατριάρχου Εὐτυχίου στὸ ὁποῖο περιγράφεται θαῦμα ποὺ ἔγινε μὲ τὸ μῦρο, ποὺ ἀναβλύζει ἀπὸ τὸ χέρι τῆς Παναγίας, στὴν εἰκόνα τῆς Πισιδιώτισσας. Ἔπειτα ἀπὸ αἰῶνες, ἀντίγραφο τῆς Παναγίας τῆς Πισιδιώτισσας εἶχε ἡ μητέρα τοῦ τσάρου Μιχαὴλ Federovich Romanof, ἡ ὁποία ἔγινε μοναχὴ μὲ τὸ ὄνομα Μάρθα. Μετὰ τὴν κοίμησή της, ἡ εἰκόνα μεταφέρθηκε στὴν Νέα Μονὴ τοῦ Σωτῆρος (Novospassky) στὴν Μόσχα. Ἡ Ρωσικὴ Ἐκκλησία τιμᾶ τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Πισιδιώτισσας (Пресвятыя Богородицы Писидиския) τὴν 3η Σεπτεμβρίου, ὅπως ἀναγράφεται στὰ ἐκκλησιαστικὰ ἡμερολόγια. Τὸν Ἰανουάριο 2014 σὲ ἁγιογραφεῖο τῆς Μόσχας φιλοτεχνήθηκε ἀντίγραφο τῆς εἰκόνας αὐτῆς, τὸ ὁποῖο προορίζεται νὰ ἀποθησαυρισθεῖ στὸν Ὀρθόδοξο Ναὸ ποὺ θὰ ἀνεγερεθεῖ πρὸς τιμὴν τῆς Παναγίας τῆς Πισιδιώτισσας στὴν Ἀλάνυα (Alanya), Ἐξαρχία Σίδης τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πισιδίας.

        (Από το βιβλίο "Ἱστόρησις τῆς Θεοτόκου στὰ Μικρασιατικὰ παράλια τῆς Μεσογείου" της Μαρίας Χρόνη-Βακαλοπούλου)

 

                           ἈπολυτίκιοντῆςΠαναγίαςτῆςΠισιδιώτισσας

                                          Ἦχος γ’ Θείας πίστεως

Δῶρον τίμιον τῆς Πισιδίας, τὴν εἰκόνα σου Παρθενομήτωρ,

προσκυνοῦμεν, Θεοτόκε Πανύμνητε,καὶ ἐκ παντοίων κινδύνων

λυτρούμενοι, ἀναβοῶμεν πρὸς σὲ μετὰ πίστεως˙

Χαῖρε, Δέσποινα, χριστιανῶν ἡ βοήθεια,

Μὴ ἐπιλάθου τῆς ποίμνης σου, Ἄχραντε.

  

          Δόξα και ευγνωμοσύνη στον Άγιο Θεό για όσα  θαυμαστά έργα επιτελεί και σήμερα στις αλησμόνητες πατρίδες !

         Ας ευχηθούμε όλοι ολόψυχα γρήγορη και καλή αποπεράτωση του ιερού αυτού έργου!

                                                                             Μ.Χ.-Β.

   

Αγαπητοί Εταίροι, Μέλη και Φίλοι

Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ,

σας προσκαλεί στην ημερίδα – εκδήλωση που διοργανώνει, με θέμα:

«Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ»

την Κυριακή 16 /11/2014, ώρα 6 μ.μ.,

στην Αίθουσα Τελετών της Εταιρείας Φίλων του Λαού ( Ευριπίδου 12, Αθήνα).

Η ημερίδα περιλαμβάνει σύντομες επιστημονικές εισηγήσεις,

παρουσίαση του νέου βιβλίου που εξέδωσε η Εταιρεία Μεσογειακού Πολιτισμού

με τίτλο «Ιστόρησις της Θεοτόκου στα Μικρασιατικά παράλια της Μεσογείου»,  προβολή video για την ευρύτερη περιοχή της Αττάλειας

και μουσικο-χορευτικό πρόγραμμα από τον πολιτιστικό σύλλογο «ΡΕΑ», Κορινθίας.

 

Την εκδήλωση θα ευλογήσει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πισιδίας, Έξαρχος Σίδης και Ατταλείας, κ.κ. Σωτήριος Τράμπας.

 

Επισυνάπτεται η πρόσκληση και το πρόγραμμα της εκδήλωσης

και παρακαλούμε  για την συνδρομή σας

στην γνωστοποίηση της προσπάθειας αυτής,

ώστε να διευρύνεται η προβολή του έργου

της Εταιρείας Μεσογειακού Πολιτισμού.

Αγαπητοί Εταίροι, Μέλη και Φίλοι

Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ,

σας προσκαλεί στην ημερίδα – εκδήλωση που διοργανώνει, με θέμα:

«Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ»

την Κυριακή 16 /11/2014, ώρα 6 μ.μ.,

στην Αίθουσα Τελετών της Εταιρείας Φίλων του Λαού ( Ευριπίδου 12, Αθήνα).

Η ημερίδα περιλαμβάνει σύντομες επιστημονικές εισηγήσεις,

παρουσίαση του νέου βιβλίου που εξέδωσε η Εταιρεία Μεσογειακού Πολιτισμού

με τίτλο «Ιστόρησις της Θεοτόκου στα Μικρασιατικά παράλια της Μεσογείου»,  προβολή video για την ευρύτερη περιοχή της Αττάλειας

και μουσικο-χορευτικό πρόγραμμα από τον πολιτιστικό σύλλογο «ΡΕΑ», Κορινθίας.

 

Την εκδήλωση θα ευλογήσει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πισιδίας, Έξαρχος Σίδης και Ατταλείας, κ.κ. Σωτήριος Τράμπας.

 

Επισυνάπτεται η πρόσκληση και το πρόγραμμα της εκδήλωσης

και παρακαλούμε  για την συνδρομή σας

στην γνωστοποίηση της προσπάθειας αυτής,

ώστε να διευρύνεται η προβολή του έργου

της Εταιρείας Μεσογειακού Πολιτισμού.

Εκδρομή γεμάτη νοσταλγία και συγκίνηση πραγματοποιήθηκε από μέλη και φίλους της Εταιρείας Μεσογειακού Πολιτισμού (ΕΜΕΠΟΛ) στα μαρτυρικά χώματα της Νοτιοδυτικής Μικράς Ασίας από Πέμπτη 10 Ιουλίου έως Δευτέρα 21 Ιουλίου 2014, με κύριο σκοπό τον πανηγυρικό εορτασμό της μνήμης των 16 χιλιάδων και πλέον Αγίων Μαρτύρων της Πισιδίας, την Κυριακή 13 Ιουλίου 2014.

Το πρόγραμμα της εκδρομής ξεκίνησε το απόγευμα της Πέμπτης, με επίσκεψη και ξενάγηση στην πανέμορφη πόλη της Αττάλειας, με τις μαγευτικές παραλίες, τα ανθισμένα πάρκα, τους καταρράκτες, περιήγηση στην παλιά πόλη με τα σπίτια των ρωμιών, τα περισσότερα από τα οποία σήμερα λειτουργούν ως ξενώνες και ξενοδοχεία.

Την Παρασκευή 11 Ιουλίου, το πρόγραμμα περιλάμβανε ξενάγηση στους αρχαιολογικούς χώρους της Πέργης και της Σίδης, όπου σώζονται αρχαιολογικά ευρήματα από τους ελληνιστικούς χρόνους έως και τον 8ο μ.Χ. αι. Σημαντικότερα από αυτά είναι ο παλαιοχριστιανικός Ναός του Αποστόλου Παύλου (3ος αι.), οι ελληνιστικοί δίδυμοι πύργοι και η ελληνιστική και ρωμαϊκή αγορά στην Πέργη. Στην Σίδη αντίστοιχα εντυπωσιακά μνημεία αποτελούν ο κορινθιακού ρυθμού ναός του Απόλλωνα, το μεγάλο ελληνιστικό θέατρο και ο βυζαντινός ναός του 6ου αι., ο οποίος αναστηλώνεται από την αρχαιολογική υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού της Τουρκίας. Ακολούθως οι ταξιδιώτες επισκέφτηκαν την μαγευτική Αλάνυα, 130 χιλιόμετρα ανατολικά της Αττάλειας, με το βυζαντινό κάστρο (11ος αι) και την παλιά συνοικία των Ρωμιών στην πλαγιά του λόφου. Μέσα στο κάστρο σώζονται ερειπωμένοι βυζαντινοί ναοί με κυριότερους της Αγίας Σοφίας στην κορυφή του κάστρου και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης καθώς και τα ερείπια βυζαντινού μοναστηριού στο ακρωτήρι του Καλού Όρους ή Κορακησίου, σύμφωνα με τις βυζαντινές πηγές. Η επίσκεψη στην όμορφη Αλάνυα, με τις δαντελωτές παραλίες, έκλεισε με ξενάγηση στο αρχαιολογικό μουσείο της πόλης.

Το Σάββατο 12 Ιουλίου οι επισκέπτες έφθασαν στην μακρινή Σαγαλασσό, σε ύψος 1200 μέτρα, με τον θαυμάσιο αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας πόλης, ο οποίος περιλαμβάνει μνημεία από τον 5ο π.Χ. αι. έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Εντυπωσιακό είναι το Νυμφαίο με την κρήνη καθώς και το αρχαίο θέατρο της πόλης.

Ακολούθως οι επισκέπτες κατέβηκαν στην γειτονική πόλη του Βουρδουρίου, όπου τους υποδέχθηκε με κεράσματα ο νεοεκλεγείς Δήμαρχος με την σύζυγό του και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου. Ακολούθησε επίσκεψη στο λαογραφικό μουσείο της πόλης, στον εντυπωσιακό ανακαινισμένο Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (τέλη 18ου – αρχές 19ου αι.), που σήμερα λειτουργεί ως μουσείο φυσικής ιστορίας και στο σημαντικό αρχαιολογικό μουσείο της πόλης. Ο Δήμαρχος εξέφρασε την επιθυμία να επισκέπτονται το Βουρδούριο περισσότεροι τουρίστες, γεγονός που δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Με αφορμή αυτήν την δήλωση, επισημάνθηκε στον Δήμαρχο ότι ο Ναός της Μεταμορφώσεως, λόγω της εξαιρετικής αρχιτεκτονικής του και κυρίως επειδή κτίστηκε ως τόπος λατρείας, θα μπορούσε να λειτουργεί ως μουσείο αρχιτεκτονικής, χωρίς άλλα περιεχόμενα.

Μετά το Βουρδούριο ακολούθησε επίσκεψη στην Σπάρτη της Πισιδίας, με την παλιά συνοικία των Ελλήνων και τους δύο θαυμάσιους, σπάνιας αρχιτεκτονικής Ναούς (19ου αι), των Εισοδίων και του Γενεθλίου της Θεοτόκου αντίστοιχα, οι οποίοι παρά την ερειπωμένη μορφή τους κρατούν ακόμη την αρχοντιά και το μεγαλείο της εποχής τους. Ανάμεικτα συναισθήματα κατέλαβαν τις ψυχές των επισκεπτών, τα οποία κορυφώθηκαν όταν στον Μητροπολιτικό Ναό των Εισοδίων τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση ὑπέρ ἀναπαύσεως ὅλων τῶν παντοιοτρόπως τελειωθέντων προγόνων μας.

Κυριακή 13 Ιουλίου 2014. Πανηγυρικός εορτασμός της μνήμης των 16 χιλιάδων μαρτύρων της Πισιδίας, στον Ιερό Ναό των Αγίων Αλυπίου και Παύλου στην Αττάλεια, ιερουργούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Πισιδίας, Εξάρχου Σίδης και Ατταλείας, π. Σωτηρίου. Πλήθος πιστών κατέκλυσε τον ανακαινισμένο κατανυκτικό ναό. Εκτός από τους Έλληνες επισκέπτες, την πανηγυρική Θεία Λειτουργία παρακολούθησαν γηγενείς επισκέπτες, ρωσόφωνοι και κορεάτες ορθόδοξοι.

Ο Μητροπολίτης στην ομιλία του επισήμανε ότι στην περιοχή της Νοτιοδυτικής Μικράς Ασίας, κήρυξε ο Απόστολος Παύλος  το Ευαγγέλιο, κατά την Α΄ Αποστολική του Περιοδεία μαζί με τον Απόστολο Βαρνάβα. Ο τόπος αυτός έδωσε στην Εκκλησία χιλιάδες αγίους, αρχιερείς, μάρτυρες, νεομάρτυρες, οσίους, άνδρες και γυναίκες. Μάλιστα οι περισσότεροι Άγιοι Πατέρες που μετείχαν στις έξι  Οικουμενικές Συνόδους, των οποίων η μνήμη εορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία την 13η Ιουλίου, προέρχονταν από την περιοχή αυτή. Για τον λόγο αυτό το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 2010 όρισε να εορτάζεται και η μνήμη των χιλιάδων Αγίων Μαρτύρων της Πισιδίας την Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου.

Μετά την Θεία Λειτουργία ακολούθησε περιήγηση στο γραφικό Kaleiçi, την παλιά πόλη με την Πύλη του Ανδριανού, τον ερειπωμένο αλλά μεγαλειώδη ναό της Αγίας Ειρήνης (6ος αι.), τα σοκάκια με τα ελληνικά σπίτια, την γαλάζια θάλασσα με φόντο την μεγαλόπρεπη οροσειρά του Ταύρου.

Μετά την αναχώρηση των περισσότερων επισκεπτών, την Δευτέρα 14 Ιουλίου, έμεινε στην Αττάλεια ένα μικρό κλιμάκιο μελών και συνεργατών της ΕΜΕΠΟΛ. Την Τρίτη επισκέφτηκαν το γειτονικό Κεμέρ, όπου κατοικούν πολλοί ρωσόφωνοι ορθόδοξοι αδελφοί. Ακολουθώντας τους αρχαιολογικούς οδηγούς εντόπισαν στο Κεμέρ (αρχαία Ίδυρα), ερείπια παλαιοχριστιανικού ναού με εξαιρετικής τέχνης ψηφιδωτό δάπεδο και βαπτιστήριο.

Το Σάββατο στην διαδρομή προς Αλάνυα, ακολουθώντας και πάλι τους σχετικούς οδηγούς έφθασαν στον δύσβατο αρχαιολογικό χώρο της βυζαντινής επισκοπής Συέδρων, όπου σώζονται ερείπια βυζαντινών ναών με σπαράγματα ψηφιδωτών, χριστιανικό βαπτιστήριο, ρωμαϊκά λουτρά και γυμναστήριο, καθώς και ερείπια τείχους από την αρχαιότητα (πιθανόν 8ου-7ου αι. π.Χ.). Συνολικά οι αρχαιότητες της περιοχής των Συέδρων χρονολογούνται από τον 8ο π.Χ έως τον 12ο-13ο μ.Χ. αι.

Ολοκληρώνοντας την περιοδεία τους, τα μέλη της ομάδας συμμετείχαν την Κυριακή 20 Ιουλίου στην Θεία Λειτουργία στον Ορθόδοξο Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου του Βουνού στην Αλάνυα, ιερουργούντος του Σεβ. Μητροπολίτου Πισιδίας. Στην Θεία Λειτουργία συλλειτούργησαν ιερείς από την Ελλάδα και την Ρωσία, ενώ πλήθος ανθρώπων προσήλθαν να παρακολουθήσουν την Λειτουργία, γηγενείς επισκέπτες, ρωσόφωνοι από την Αλάνυα και την Αττάλεια καθώς και Σύριοι ορθόδοξοι από την Αντιόχεια. Την Ακολουθία κάλυψαν τα τοπικά τηλεοπτικά κανάλια.

Η επιστροφή στην Ελλάδα, ύστερα από όσα βίωσαν και γνώρισαν τα μέλη της ομάδας σημαίνει πολλή δουλειά και προσπάθειες προς κάθε κατεύθυνση, ώστε αυτά τα μνημεία να συντηρηθούν, να αναστηλωθούν, αν είναι δυνατόν, για να προσελκύουν επισκέπτες από την Ελλάδα και από όλο τον κόσμο. Αυτοί άλλωστε είναι οι σκοποί της ΕΜΕΠΟΛ , όπως προβλέπονται από το καταστατικό της.

 

ΑνέκδοτηΣυνομιλίατουΔημοσιογράφουΝικ. Β. Παπουτσόπουλου

ΜετονΆρχονταΠρωτοψάλτηΛυκούργοΑγγελόπουλο

 

        Η βυζαντινή μουσική, θρησκευτική, λατρευτική, που συνοδεύει τις ακολουθίες των Παθών και της Ανάστασης, αποδίδει με ρωμαλεότητα τη συναισθηματική φόρτιση των ημερών και αναδεικνύει τον ποιητικό λόγο, διαφυλάσσοντας ακέραιο τον θησαυρό της ελληνικής γώσσας και τον θρίαμβο του μέτρου:

Κατεπόθηθάνατοςεἰςνῖκος / τῇἐκνεκρῶνἐγέρσεισου, ΧριστὲΘεός, γράφει ο Ρωμανός, στην ακροστιχίδα τοῦ κυροῦ Ρωμανοῦ αἶνος. Και καθώς ο βυζαντινός αγιογράφος μετουσιώνει την κτιστή φύση, ο υμνωδός δοξολογεί το “τρισμακάριστονξύλον, τὸδῶροντῆςζωῆςἡμῶν” και διεγείρει το συναίσθημα στην κλιμάκωση του Πάθους και της λαμπροφόρας Ανάστασης, όπως βιώνονται και αναβιώνονται κάθε χρόνο στην περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας, αναδεικνύοντας το νόημα και τον λόγο και ακολουθώντας πιστά μιαν ακμαία θεολογία και λατρευτική έκφραση. Η πασχαλινή υμνογραφία συμπυκνώνει όλο το νόημα της Ανάστασης, την ελπίδα αλλά και την βεβαιότητα των πιστών για την πορεία προς την αλήθεια και τη ζωή, λέει ο Λυκούργος Αγγελόπουλος, Άρχων Πρωτοψάλτης της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως, Διευθυντής της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας και Πρωτοψάλτης της Αγίας Ειρήνης της οδού Αιόλου (πρώτης Μητρόπολης Αθηνών). Είναι η πρόγευσις της Βασιλείας των ουρανών και, βέβαια, δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Το γράφει καθαρά ο Απ. Παύλος:

εἰΧριστὸςοὐκἐγήγερταικενὸνἄρατὸκήρυγμαἡμῶν, κενὴδὲκαὶπίστιςἡμῶν.

      Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο πως η διαδρομή, η πορεία των πιστών, μέσα από τις καθημερινές ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδος, υποστηρίζεται από έναν εκπληκτικού πλούτου υμνογραφικό, δηλαδή ποιητικό και μουσικό ταυτόχρονα πλαίσιο. Ποιός δεν περιμένει να ακούσει το Μ. Σάββατο το ιδιαίτερα κατανυκτικό αλλά και χαρακτηριστικό μέλος του Ιακώβου Πρωτοψάλτου:

Σιγησάτωπᾶσασάρξβροτεία, και το Κοινωνικό του Πέτρου Λαμπαδαρίου,  Ἐξηγέρθηὡςὑπνῶν, που εξικνείται στις ακραίες περιοχές βάθους και ύψους του μέλους, σύμφωνα προς την τάση που περιγράφει ο θεωρητικός της μεθόδου, που ισχύει, ο Μητροπολίτης Χρύσανθος, στο Μέγα Θεωρητικόν:

Μίμησις δε προς τα νοούμενα είναι το να μελίζωμεν με οξείαν μεν την μελωδίαν, εκείνα εις τα οποία νοείταί τις ύψος, ως ουρανός, όρος, με βαρείαν δε μελωδίαν εκείνα εις τα οποία νοείταί τις χαρά, ως παράδεισος, νίκη, με σκυθρωπόν δε ήχον εκείνα εις τα οποία νοείταί τις λύπη, ως θάνατος, καταδίκη. 

        Η ποιητική και μουσική πορεία εντείνεται κάθε ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδος και κορυφώνεται, όπως είναι φυσικό, στην Ανάσταση, υπογραμμίζει ο Λυκούργος Αγγελόπουλος. Το αρχαίο μέλος του Χριστὸςἀνέστη, ο κανόνας, τα στιχηρά του Πάσχα και το ΔοξαστικόἈναστάσεως ἡμέρα, είτε στο μέλος του Πέτρου Λαμπαδαρίου είτε στο μελισματικό μέλος του Ιακώβου Πρωτοψάλτου, είναι η μουσική έκφραση της Λαμπρής. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέλη αυτά είναι μελοποιημένα στους δύο πανηγυρικούς ήχους, τον πρώτο και τον πλάγιο του πρώτου.

      Γράφει στον Λόγον εἰς τὴν φωτοφόρον καὶ ἁγίαν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης (σε μετάφραση Γεωργίου Μαυρομμάτη):

Ας γιορτάσουμε, λοιπόν, τη μετά από τρεις ημέρες Ανάσταση του Χριστού, που προξένησε την αιώνια ζωή. Διότι όπως ακριβώς η Θεοτόκος Μαρία δεν δοκίμασε παρθενικές ωδίνες ανύμφευτης κόρης, αλλά με τη θέληση του Θεού και με την χάρη του Αγίου Πνεύματος γέννησε τον Δημιουργό των αιώνων, τον Θεό Λόγο, που προέρχεται από την κοιλία της καταργώντας τις οδύνες του θανάτου, άφησε, όταν διατάχθηκε, ελεύθερο τον Κύριο των Ιουδαίων, γιατί δεν μπορούσε να κρατά σώμα το οποίο φέρνει την αθανασία. Σκεπτόμενος, λοιπόν, ο προφήτης Δαυίδ την αποκατάσταση του μεγαλείου, την κατάργηση του θανάτου, την απόκτηση της πολυπόθητης ελευθερίας, φωνάζει και λέει: Βασίλευσε ο Κύριος, φόρεσε το μεγαλείο Του: Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Αυτόν τον στίχο θα τον συναντήσουμε, ως αλληλουιάριο της Κυριακής του Πάσχα, σε ένα μοναδικό παλαιορωμαϊκό χειρόγραφο της Βατικανής βιβλιοθήκης. Σώζεται εκεί μαζί με άλλα έξι αλληλουιάρια για τη Διακαινήσιμο Εβδομάδα, όλα στα ελληνικά, εκφράζοντας την αρχαία παράδοση του αιώνος, όταν οι περισσότεροι Πάπες ήταν ελληνικής καταγωγής και οι ακολουθίες κατά συνέπεια ετελούντο στην ελληνική. Το Χριστός ἀνέστη, εξάλλου, το αρχαιότατο αυτό τροπάριο της πρώτης περιόδου της υμνογραφίας, δίνει το θέμα για την εικαστική απεικόνιση:

        Αγιογραφικές εικόνες που παριστάνουν την Ανάσταση του Χριστού, γράφει ο Φώτης Κόντογλου, είναι ζωγραφισμένες με την λειτουργική τεχνοτροπία που την ονομάζουν 'βυζαντινή'. Βυζαντινοί αγιογράφοι, δεν ζωγραφίζουν τον Χριστό να εξέρχεται του μνήματος, όπως συνηθίζουν οι ζωγράφοι της Δύσης, αλλά τον Χριστό που κατέβηκε στον Άδη, νικητή του θανάτου και γλίτωσε από τη φθορά το ανθρώπινο γένος. Γι’ αυτό φέρει και την επιγραφή: εἰςᾍδουκάθοδος. Στη μέση, ζωγραφίζεται ο Χριστός με μιάν ορμητική κίνηση πατώντας επάνω στις πύλες του Άδου, που είναι σπασμένες από τη θεϊκή δύναμή του και που καταπλακώνουν τον Άδη, δηλαδή τον θάνατο που κείτεται αλυσοδεμένος, μπρούμυτος μέσα σ’ ένα σκοτεινό σπήλαιο. Ο Κύριος με το δεξί χέρι τραβά τον Αδάμ από τον τάφο και με τ’ αριστερό την Εύα, κι αυτό συμβολίζει την νεκρανάσταση όλου του ανθρωπίνου γένους. Δεξιά κι αριστερά στέκουνται οι “ἀπ’ αἰῶνος νεκροί”, σε στάση προσευχής, οι προφήτες Δαυίδ, Σολομών, Ησαϊας, Ενώχ, καθώς και ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, που, αφού προφήτεψε τον ερχομό του Χριστού απάνω στη γη, μετά την αποκεφάλισή του, κατέβηκε στον Άδη και προείπε στους απ’ αιώνος, εκεί, καθεύδοντας, πως θα κατέβει ο Χριστός νικητής του θανάτου, για να τους απελευθερώσει από την καταδίκη της φθοράς.

      Με τον τρόπο αυτό, καταλήγει ο Λυκούργος Αγγελόπουλος, λόγος, μουσική και εικόνα υπηρετούν ταπεινά την Ανάσταση.

ΓιάτηβυζαντινήμουσικήκαιτονερμηνευτήτηςΛυκούργοΑγγελόπουλο.

          Γράφειο  Νικ. Β. Παπουτσόπουλος

        Η βυζαντινή μουσική μου θυμίζει τις τοιχογραφίες του Θεόφιλου, όπου ο Οδυσσέας Ανδρούτσος υπάρχει πλάι στον Μεγαλέξανδρο!, σημειώνει ο Λυκούργος Αγγελόπουλος, ιδρυτής και διευθυντής της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, που συμπληρώνει τριάντα πέντε χρόνια από την ίδρυσή της.

        Η ρωμαλέα αγιογραφία συμβαδίζει με ακμαία θεολογία και εκκλησιαστική ζωή, σημειώνει ο Δημήτριος Δ. Τριανταφυλλόπουλος, και αυτό είναι το θετικό δίδαγμα από τη ζωή του Βυζαντίου, όπως και το αρνητικό από την εξέλιξη αγιογραφίας στη Ρωσία και στην Ελλάδα από τη Βαυαροκρατία και εντεύθεν. Δίχως σωστή θεολογία, υγιή εκκλησιαστική ζωή και ορθό φρόνημα η αγιογραφία μεταπίπτει μοιραία σε νηπιώδη αγιοσουλπικά ή βατικάνια κατασκευάσματα. Συμβαίνει δηλαδή ό,τι και με τη βυζαντινή μουσική σε σχέση με τις παιδαριώδεις τετραφωνίες ή τριφωνίες.

        Η συνεχής προσπάθεια του Λυκούργου Αγγελόπουλου και των συνεργατών της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας για σωστή παιδεία και επιστημονική γνώση του μουσικού πολιτισμού, η έρευνα και η υψηλής ποιότητας και απαιτήσεων ερμηνεία εξασφάλισαν την αποδοχή της βυζαντινής μουσικής και στο εξωτερικό. Στη μακρά μουσική της πορεία παρουσίασε την βυζαντινή μουσική, όπως αυτή έφθασε ώς τις μέρες μας με την γραπτή και προφορική παράδοση, στην Ελλάδα και σε ολόκληρο, σχεδόν, τον κόσμο, έχοντας πραγματοποιήσει περισσότερες από χίλιες λειτουργίες και συναυλίες και έχοντας συμμετάσχει σε πολλές άλλες σημαντικές εκδηλώσεις.            Με απόλυτο σεβασμό στην παράδοση και αφοσίωση στην έρευνα και την μελέτη, η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία ερμήνευσε σε συναυλίες υψηλού καλλιτεχνικού και αισθητικού επιπέδου αντιπροσωπευτικά μέλη της βυζαντινή μουσικής, από τις Ηνωμένες Πολιτείες έως την Πετραία Αραβία και από τη Φινλανδία και τη Ρωσία μέχρι την Ιβηρική χερσόνησο, αποδίδοντας το ύφος και την πνευματικότητα της μουσικής εκείνης, η οποία, σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, εάν δεν είναι η μουσική των Ελλήνων, είναι η μουσική των Αγγέλων. Ο ίδιος, άλλωστε, υποστήριζε πως και άν ήτο δυνατόν επιστημονικώς να αποδειχθή οτι η βυζαντινή μουσική είναι αυτούσιος η μουσική των αρχαίων Ελλήνων, πάλιν οι Λεβαντίνοι θα την απέρριπτον, τάχα ως απηρχαιωμένην και έξω της μόδας. Διότι, όπως είναι τίς ικανός να αισθανθή και να εκτιμήση πράγμα τόσον αβρόν, όσον η βυζαντινή μουσική, πρέπει να έχη απλότητα ή λεπτότητα. Αλλ’ η παρ’ ημίν ψευδοαριστοκρατία την μεν απλότητα απώλεσεν πρό πολλού, εις βαθμόν δέ τινά λεπτότητος ουδέποτε κατώρθωσε να φθάση.

         Άλλως η βυζαντινή μουσική είναι τόσο ελληνική όσον πρέπει να είναι. Ούτε εμείς την θέλουμε ούτε την φανταζόμεθα ως αυτήν την μουσικήν των αρχαίων Ελλήνων. Αλλά είναι η μόνη γνησία και η μόνη υπάρχουσα.

        Σύμφωνα με τον συνθέτη Μιχάλη Αδάμη, η βυζαντινή μουσική απεδείχθη ελκυστική πηγή έμπνευσης για σύγχρονους συνθέτες πρωτοποριακής μουσικής, που αντλούν από τον πλούτο των συνθετικών και δομικών ιδεών που τη διέπουν και που γι αυτούς η βυζαντινή μουσική γίνεται αφετηρία δημιουργικών πραγματώσεων. Ο ίδιος σημείωνε επίσης, πως η βυζαντινή μουσική είναι αντικείμενον ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τους μουσικούς και τους μουσικολόγους σε διεθνή κλίμακα. Η έρευνα και η μελέτη διαφόρων τομέων της αποδίδει καρπούς και η σχετική βιβλιογραφία πλουτίζεται διαρκώς. Βέβαια, πολλά παραμένουν ακόμη να ανακαλυφθούν, να μελετηθούν και να εξηγηθούν. Αλλά εκτός των άλλων, όλη αυτή η ενθουσιώδης ενασχόληση με την έρευνα και τη μελέτη της βυζαντινής μουσικής έφερε κι ένα γενικότερο σημαντικό αποτέλεσμα: το ότι σήμερα διεθνώς η βυζαντινή μουσική αναγνωρίζεται ως ένας πλήρης, ολοκληρωμένος και μεγάλης σπουδαιότητας μουσικός πολιτισμός, πλούσιος σε ιδέες και αρχές και μ’ ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό ήθος

Πρώτη δημοσίευση · Μεγάλη Τεσσαρακοστή 2013

Σελίδα 1 από 8